Elke dag gaat er ergens een schoonmaker aan het werk in een situatie waarvoor hij of zij nooit is opgeleid. Niet omdat de werkgever het niet goed bedoelt. Maar omdat niemand ooit de vraag heeft gesteld wat dit werk eigenlijk vraagt.
Een zwaar vervuilde woning na overlijden. Een hotelkamer na een suïcide. Een sanitaire ruimte zwaar vervuild met bloed of feces. Het gaat gewoon door. Iemand pakt een emmer, trekt een paar handschoenen aan en stapt naar binnen.
Ik zie het al jaren. En ik begrijp het nog steeds niet.
Onbewust onbekwaam
De schoonmakers die dit werk doen zijn van goede wil. Ze zijn niet onzorgvuldig of nalatig. Ze doen hun best. Ze denken dat ze het goed doen. En dat is precies het probleem.
Want wie niet weet wat hij niet weet, werkt met een gerust gevoel in een situatie die allesbehalve gerust is. Ik noem dat onbewust onbekwaam. Je denkt veilig te werken. Maar je werkt met schijnveiligheid. En schijnveiligheid is gevaarlijker dan bewust risico nemen, want je neemt geen voorzorgsmaatregelen die je niet nodig denkt te hebben.
Biologische risico’s wachten niet
Bloed van iemand die door zelfdoding is overleden is niet minder gevaarlijk omdat het er vers uitziet. Feces is niet onschuldig omdat de situatie al grotendeels opgeruimd lijkt. En een woning waar iemand jarenlang onopgemerkt heeft gelegen en waar inmiddels geen geur meer te bekennen is? Juist daar moet je op je hoede zijn.
Want er zijn bacteriën die sporen vormen. Die sporen kunnen jarenlang inactief blijven, zonder geur, zonder zichtbaar teken. Maar zodra de omstandigheden veranderen, worden ze weer actief. Een schoonmaker die zonder kennis van besmettingsroutes en inperking van besmetting aan het werk gaat, neemt dat risico mee. Naar de volgende ruimte. Naar de auto. Naar huis, naar je Oma.
Dit is geen acradabra maar gewoon hoe microbiologie werkt.
Opleiding schoonmaken na lijkvinding
Wil je dat jouw medewerkers leren werken met meer kennis, veiligheid en professionele onderbouwing?
De extremen misleiden ons
Er is iets opvallends aan de hand. Bij echt extreme situaties; een woning waar iemand langdurig heeft gelegen na overlijden met de doordringende lucht van lijkvocht, daar worden schoonmakers vanzelf voorzichtiger. De omgeving dwingt dat af. De stank alleen al zet mensen in een andere stand.
Maar bij situaties die er op het eerste gezicht minder heftig uitzien? Vers bloed. Feces. Een ruimte die normaal ruikt? Dan ontbreekt die natuurlijke rem. Dan gaat iemand aan de slag zoals altijd, zonder de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen, zonder containment, zonder nadenken over wat er verspreid kan worden.
Juist die situaties zijn gevaarlijk. Niet ondanks het feit dat ze minder extreem lijken, maar precies daardoor.
De vreemde logica van verplichte opleidingen
Wie op het spoor werkt, heeft een verplichte veiligheidsopleiding nodig. Wie in een gevaarlijke werkomgeving werkt, heeft VCA nodig. Dat vinden we normaal. Dat begrijpen we. In de schoonmaak CAO staat de verplichting over het volgen van de basis opleiding schoonmaken met het aansluitende Ras examen.
Maar iemand sturen naar een woning na lijkvinding, naar een ruimte met bloed en lichaamsvloeistoffen, naar een situatie met reële biologische risico’s? Dat gebeurt elke dag zonder opleiding. Zonder protocol. Zonder dat iemand de vraag stelt of dit eigenlijk verantwoord is.
Ik vind dat schrijnend. We hebben het hier over dezelfde categorie risico’s, maar de verplichting bestaat niet. En dus gebeurt het vreemd genoeg niet.
De verantwoordelijkheid ligt niet bij de schoonmaker
Een medewerker die niet weet wat hij niet weet, kun je daar niets van maken. Die verantwoordelijkheid ligt bij de organisatie die hem of haar stuurt.
De Arbowet is daar helder over: als werkgever ben je verantwoordelijk voor de veiligheid van je medewerkers. Als je iemand een situatie in stuurt met biologische risico’s, zonder opleiding, zonder protocol en zonder de juiste middelen, dan is de vraag niet óf het een keer misgaat. De vraag is wanneer.
Ook als incompany training mogelijk
De schoonmaken na lijkvinding opleiding kan ook op locatie worden verzorgd voor teams die met dit soort situaties te maken krijgen.
Dit is oplosbaar
En dat is precies waarom ik dit blog artikel schrijf. Niet om met de vinger te wijzen. Maar omdat dit echt oplosbaar is.
Ik kan niemand in één dag opleiden tot een ervaren specialist. Dat beloof ik ook niet. Maar één dag gerichte opleiding verandert wel de manier waarop iemand naar deze situaties kijkt. Hoe je een ruimte leest voordat je begint. Hoe je risico herkent dat je niet kunt zien. Hoe je werkt zonder iets te verspreiden. Hoe je keuzes maakt die je kunt onderbouwen richting je opdrachtgever.
Dat geeft rust. Niet de rust van “het komt wel goed.” maar de rust van: ik weet wat ik doe.
De vraag is niet of je het wil. De vraag is of je het doet.
Als jij verantwoordelijk bent voor mensen die dit werk doen, dan is dit het moment om jezelf de vraag te stellen: werken mijn mensen hier veilig? Niet als schuldvraag maar als professionele verantwoordelijkheid.
Bij Schoonmaakopleiding Nederland ontwikkelen we praktijkgerichte schoonmaakopleidingen voor schoonmakers die werken in omstandigheden waar kennis het verschil maakt. Niet het verschil tussen goed en beter. Maar tussen veilig en niet veilig.
Wil je weten wat wij voor jouw team kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op. Geen verkooppraatje. Gewoon een goed gesprek over wat je nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Voor wie is deze opleiding bedoeld?
Voor schoonmakers en organisaties die te maken krijgen met situaties na overlijden, lijkvinding, bloed, lichaamsvloeistoffen, feces of extreme vervuiling.
Is deze opleiding alleen bedoeld voor specialistische schoonmaakbedrijven?
Nee. Juist ook reguliere schoonmaakbedrijven, facilitaire organisaties, zorginstellingen, woningcorporaties en calamiteitendiensten kunnen hiermee te maken krijgen.
Word je in één dag volledig specialist?
Nee. Eén dag maakt iemand niet direct een ervaren specialist. Wel verandert één dag gerichte opleiding de manier waarop iemand risico’s herkent, beoordeelt en veilig handelt.
Kan deze opleiding ook incompany worden verzorgd?
Ja. De opleiding kan ook op locatie worden verzorgd voor teams binnen organisaties.
Waarom is opleiding belangrijk bij schoonmaken na lijkvinding?
Omdat medewerkers kunnen worden blootgesteld aan biologische risico’s die niet altijd zichtbaar of ruikbaar zijn. Zonder kennis van besmettingsroutes, PBM-gebruik en werkvolgorde ontstaat snel schijnveiligheid.
Wil je dit goed regelen voor je team?
Bespreek wat jouw organisatie nodig heeft rond veilig werken bij lijkvinding, biologische risico’s en extreme vervuiling.
