Het beroep forensisch schoonmaker: wat het werk inhoudt en hoe je erin komt
Plaats delict schoonmaken, schoonmaken na lijkvinding en biohazard in Nederland
Een crime scene cleaner, in Nederland meestal forensisch schoonmaker genoemd, reinigt ruimtes waar biologische besmetting aanwezig is. Bloed, lichaamsvloeistoffen, lijkvocht, feces.
De Engelse term doet vermoeden dat je voortdurend op plaatsen delict staat. Die komen voor, alleen minder vaak dan de naam belooft. Het grootste deel van dit werk valt onder biohazard en daarbinnen kom je schoonmaken na lijkvinding het vaakst tegen.
Op deze pagina lees je wat het werk inhoudt, wat je ermee verdient, wat je moet kunnen en hoe mensen er in de praktijk terechtkomen. Ook lees je waarom dit werk voor veel mensen niet geschikt is.
Het beroep in het kort
- Beroep: forensisch schoonmaker, ook crime scene cleaner of biohazard cleaner genoemd
- Werk: ruimtes reinigen waar biologische besmetting aanwezig is
- Opleidingseis: geen wettelijke, wel noodzakelijk om dit veilig te kunnen doen
- Waar je terechtkomt: schoonmaakbedrijven met een calamiteitendienst, gespecialiseerde bedrijven, of als zelfstandige
- Beloning: in loondienst de hogere loongroepen van de cao Schoonmaak, als zelfstandige een tarief dat ver boven regulier schoonmaakwerk ligt
Wat doet een forensisch schoonmaker?
Dit werk begint met gedegen voorbereiding. Je beoordeelt de situatie vooraf. Je middelen en materialen zijn op orde, je protocollen kloppen, je draagt de juiste PBM en je bent opgeleid. Pas als dat staat, zet je het werkgebied af. Zo blijven de vervuiling en micro-organismen waar ze zijn.
Sla je dit alles over, dan kan het best goed aflopen als je geluk hebt. Goed gegaan en goed gedaan zijn twee verschillenden dingen en in dit vak merk je het verschil pas als het misgaat.
Situaties waar je mee te maken krijgt:
- een woning waar iemand is overleden en pas later is gevonden
- een ruimte na een suïcide, met bloed en lichaamsvloeistoffen
- een plaats delict, nadat politie en forensische opsporing klaar zijn
- een politiecel of isoleerruimte die is ondergesmeerd met feces
- een isolatiekamer in een zorginstelling
- een hoarderwoning waar de vervuiling een gezondheidsrisico is geworden
- vervuiling waarvan je de herkomst niet kent
Wie hierin is opgeleid, kan doorgaans al die situaties aan. De werkwijze eronder is steeds dezelfde. Je gaat ervan uit dat de vervuiling besmettelijk is, je werkt van minder vervuild naar meer vervuild en je zorgt dat je de besmetting niet mee naar buiten neemt. Het vak is dus een stuk breder dan de naam doet geloven.
Is er in Nederland werk als forensisch schoonmaker?
Ja en meer dan je zou denken op basis van de vacaturesites. Daar staat vrijwel nooit iets. Er zijn in Nederland behoorlijk wat organisaties die dit werk uitvoeren: schoonmaakbedrijven met een calamiteitendienst, gespecialiseerde reinigingsbedrijven en zelfstandigen die zich hierin hebben bekwaamd. Alleen worden die plekken meestal ingevuld door mensen die er al werken.
Wachten op een vacature met deze functienaam kun je lang volhouden. Doe het andersom. De schoonmaakbranche zit te springen om mensen, dus bel bedrijven met een calamiteitendienst gewoon op en vertel wat je wilt. Dat werkt beter dan afwachten.
Een echte plaats delict komt minder vaak voor dan schoonmaken na lijkvinding, en crime scene cleaning is één onderdeel van het bredere biohazard-werk. Er zijn niet heel veel mensen die hier een hele werkweek mee vullen. Het is een specialisme dat je uitoefent binnen of naast ander schoonmaakwerk.
Wat verdient een crime scene cleaner?
In loondienst
Je valt onder de cao Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Dit werk zit in de hogere loongroepen, omdat het specialistisch is. Waar je precies uitkomt, hangt af van je functie en van de afspraken bij je werkgever. Kijk voor de bedragen in de cao zelf, want die worden regelmatig bijgesteld.
Als zelfstandige
Je tarief ligt ver boven dat van regulier schoonmaakwerk. Het is zeer specialistisch werk dat de meeste mensen bovendien liever aan een ander overlaten. Commercieel is dat laatste gunstiger dan het klinkt.
Crime scene cleaner worden, hoe doe je dat?
Er is in Nederland geen wettelijk beschermd beroep en geen verplichte vooropleiding. In de praktijk zie ik mensen langs deze wegen binnenkomen.
Via een schoonmaakbedrijf
Je werkt in de schoonmaak bij een bedrijf waaraan een calamiteitendienst is verbonden. Je wordt gevraagd of je je hierin wilt specialiseren, of je meldt je daar zelf voor.
Als zelfstandige
Je hebt een eigen schoonmaakbedrijf en je wilt dit werk erbij doen. Dan regel je alles zelf, van je opleiding tot je afvalverwerking.
In beide gevallen begin je met scholing. Dit is geen werk waarin je al doende wel ontdekt hoe het moet, omdat je de meeste risico’s niet kunt zien.
Wat moet je kunnen om dit werk te doen?
Ervaring in de schoonmaak is fijn. Belangrijker is of je dit aankunt.
Fysiek belastbaar
Werken in beschermende kleding is zwaar. De omstandigheden waarin je dat doet zijn dat ook. Even tussendoor gaan zitten zit er niet in, want dan moet je er weer helemaal uit.
Psychisch belastbaar
Je wordt geconfronteerd met de gevolgen van een overlijden, terwijl je in iemands huis staat tussen iemands spullen. Dit is geen standaard werk.
Discreet
Wat je op een klus tegenkomt, is van niemand anders. Dat blijft daar, ook als mensen ernaar vragen. En ze vragen ernaar.
Wie hier op stukloopt
Mensen die het om de sensatie doen. Die melden zich en dit is geen werk waarin dat standhoudt. Het vraagt discretie. Het vraagt ook dat je je aan het protocol houdt op momenten dat niemand meekijkt. Spannend is anders.
Wat je moet regelen voordat je begint
Ga je dit vanuit een eigen bedrijf doen, dan is de opleiding het begin. Daarna komt het regelwerk en dat is minder spectaculair dan het vak zelf. Wel een belangrijk onderdeel want je merkt de gevolgen pas als het ergens mis gaat.
- Verzekeringen. Kijk goed of jouw type werk is gedekt. Lees de kleine lettertjes en de uitzonderingen, want daar wordt het interessant.
- Afvalverwerking. Maak afspraken met je afvalverwerker voordat je je eerste klus aanneemt. Erna is meer werk.
- Middelen en materialen. Kies wat je nodig hebt aan beschermingsmiddelen, reinigings- en desinfectiemiddelen en apparatuur.
- Een leverancier die je ondersteunt. Zoek er een met kennis van de juiste middelen, die met je meedenkt. Aan een dozenschuiver heb je in dit vak niets.
- Formulieren. Werkplan, risicobeoordeling, rapportage en overdracht. Saai werk, waar je blij mee bent zodra iemand vraagt wat je precies hebt gedaan.
Hoe gaat je eerste klus?
Wat ik het vaakst terughoor van mensen die net begonnen zijn, is onzekerheid. Doe ik het wel goed? En, opvallend vaak: wat moet ik hiervoor factureren?
In de opleiding leer je veel over de aanpak en over veiligheid. Daar val je op die eerste klus op terug. De rest komt door meters te maken.
Zie het als je rijbewijs. Autorijden leer je door het veel te doen.
Welke opleiding heb je nodig?
Let op wat een opleiding daadwerkelijk dekt, want het woord calamiteiten wordt ruim gebruikt. Er bestaan calamiteitenopleidingen die gaan over brand- en roetreiniging, salvage en reiniging na een overstroming. Uitstekend vak, alleen een ander vak, met andere risico’s en andere middelen.
Voor werk met bloed, lijkvocht en andere biologische besmetting heb je scholing nodig die gaat over besmettingsroutes, persoonlijke bescherming, containment en de volgorde waarin je werkt. De opleiding schoonmaken na lijkvinding behandelt dat in één intensieve dag, in een groep van maximaal acht deelnemers, met een diploma aan het eind.
Wil je eerst meer over het vak zelf lezen, kijk dan op forensisch schoonmaken na lijkvinding. Voor de aanpalende specialismen zijn er de training bloed en fecaliën en de training schoonmaken bij hoarders.
Veelgestelde vragen over dit beroep
Er is geen wettelijk voorgeschreven route. Mensen komen binnen via een schoonmaakbedrijf waaraan een calamiteitendienst is verbonden, of ze beginnen als zelfstandige. In beide gevallen begin je met een opleiding die gaat over besmettingsrisico’s, persoonlijke bescherming en een veilige werkvolgorde.
Zelden onder die functienaam. Deze plekken worden meestal ingevuld door mensen die al bij een schoonmaakbedrijf werken. Wachten tot er iets voorbijkomt heeft dus weinig zin. De branche zit te springen om mensen, dus benader schoonmaakbedrijven met een calamiteitendienst zelf en vertel wat je wilt.
In loondienst val je onder de cao Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf, waarbij dit werk in de hogere loongroepen zit omdat het specialistisch is. Als zelfstandige ligt je tarief ver boven dat van regulier schoonmaakwerk. Het is specialistisch werk dat de meeste mensen bovendien liever aan een ander overlaten.
Het beroep is in Nederland niet wettelijk beschermd. Als werkgever moet je wel kunnen aantonen dat je mensen zijn opgeleid voor werk met biologische agentia. Opdrachtgevers vragen er in de praktijk ook naar.
Een echte plaats delict komt minder vaak voor dan schoonmaken na lijkvinding. Crime scene cleaning is één onderdeel van het bredere biohazard-werk. Vrijwel niemand vult hier een hele werkweek mee. Het is een specialisme binnen of naast ander schoonmaakwerk.
Fysiek wel, want werken in beschermende kleding is zwaar en de omstandigheden zijn dat ook. Psychisch kan het zwaar zijn, omdat je wordt geconfronteerd met de gevolgen van een overlijden terwijl je in iemands huis staat tussen iemands spullen. Dit is geen standaard werk.
Ja. Je regelt dan zelf je verzekering, je afspraken met een afvalverwerker, je middelen en materialen, je leverancier en je formulieren. Reken erop dat dat regelwerk meer avonden kost dan de opleiding dagen.
Er bestaan calamiteitenopleidingen die gaan over brand- en roetreiniging, salvage en reiniging na een overstroming. Dat is een ander vakgebied met andere risico’s en andere middelen. Voor werk met bloed, lijkvocht en andere biologische besmetting heb je scholing nodig over besmettingsroutes, containment en persoonlijke bescherming.
Ja. Mentaliteit weegt hier zwaarder dan ervaring. Beginnen zonder ervaring heeft zelfs een voordeel, want dan hoef je geen gewoontes af te leren.
Overweeg je dit vak?
Twijfel je of dit bij je past, bel of mail dan even. Ik vertel je liever vooraf dat het niets voor je is dan dat je een dag komt zitten waar je niets aan hebt.
